Ayaya Bitkisel yenilendi...
Vitex Agnus-Castus: PubMed’ten 143 Akademik Araştırma, Hayıtın Fitokimyasal Profili ve Çözücü Verimliliği Üzerine Bir İnceleme
PubMed veri tabanındaki 1500’ü aşkın araştırmayı süzerek, Vitex agnus-castus (Hayıt) bitkisinin bugüne kadar hazırlanmış en kapsamlı fitokimyasal haritasını çıkardık.
Neden Bu Araştırmaya Girdik? Akademik literatürde hayıtın tüm bileşenlerini ve çözünürlük verilerini bir arada sunan bütünsel bir çalışma bulunmadığı için bu bilimsel boşluğu doldurduk. 143 makaleden titizlikle incelediğimiz verilerle; hayıtın sahip olduğu 56 etken maddeyi kategorize ederek, hangilerinin lipofilik (yağ seven) hangilerinin hidrofilik (su seven) olduğunu biyokimyasal kanıtlarla ayrıştırdık.
Ezber Bozan Gerçekler:
Sirkenin Sınırı: Hayıtın 56 bileşeninden yalnızca 16 hidrofilik bileşeni çözebilir. Kalan 40 lipofilik diterpeni çözemez. Bu da sirke ile yapılan (asetum) preparatların, alkol ile üretilen preparatlar (tentür) karşısında yetersizliğini gösterir.
Çözücü Verimliliği: Alkol ve hidroalkolün 56 bileşikteki çözündürme (solvent) etkisini belirttik.
Terminoloji: "Sirkeli tentür" veya sirkeden yapılan bir asetuma, tentür olarak tanımlanmasının bilimsel imkansızlığını, farmakope standartları ve 143 PubMed referansı ifade ettik.
Hayıtın 56 satırlık teknik veri tablosu, alıntı yapılan 143 PubMed linki için devamını okuyun.
Fitoterapi literatüründe binlerce yıllık geçmişi olan Vitex agnus-castus (Hayıt), modern biyokimya çalışmalarında hormonal dengenin anahtarı olarak kabul edilmektedir. Ancak, akademik veri tabanı olan PubMed üzerinde yaptığımız kapsamlı taramalar sonucunda, bitkinin tüm bileşenlerini ve bu bileşenlerin çözünürlük parametrelerini (lipofilik/hidrofilik) bir arada sunan bütünsel bir çalışmaya rastlanmamıştır. Bu bilimsel boşluğu doldurmak amacıyla, veri tabanında yer alan 1500’den fazla araştırma arasından metodolojik tutarlılığı en yüksek olan 143 akademik makale titizlikle seçilerek analiz edilmiştir.
Haftalarca süren bu literatür taramasının temel amacı, araştırma sonucunda hazırlanan ve aşağıda sunulan tabloda; fitokimyasal veri tablosu, bitkinin içeriğindeki maddelerin hangi ortamlarda çözünebildiğini ayrıştırmaktadır.
——————————————————————————–
1. Fitokimyasal Mimari: Lipofilik ve Hidrofilik Maddelerin Ayrımı
Hayıt tohumunun tıbbi etkinliği; iridoid glikozitler, flavonoidler, diterpenler ve uçucu yağlar gibi karmaşık bir bileşen grubuna dayanmaktadır. Bu maddelerin biyoyararlanımı, doğrudan kullanılan çözücünün kimyasal karakteriyle ilgilidir:
- Lipofilik (Yağ Seven) Bileşenler: Hayıtın maddeleri olan diterpenler (özellikle klerodadienoller) yağ fazında çözünür özelliktedir. 143 makalenin meta-analizi sonucunda, hayıtın tam tıbbi etkisinden sorumlu olan 40 farklı lipofilik etken madde tespit edilmiştir.
- Hidrofilik (Su Seven) Bileşenler: Bazı flavonoidler ve iridoid glikozitler (agnusid, aucubin vb.) suda çözünebilen karakterdedir. Araştırmamız, bitkinin içeriğinde bu grupta yer alan toplam 16 etken madde olduğunu göstermektedir.
——————————————————————————–
2. Çözücülerin Karşılaştırmalı Analizi: Ethanol, Sirke ve Hidrolat
Araştırmada incelenen veriler, bitkisel özütleme süreçlerinde kullanılan farklı çözücülerin (solventlerin) verimlilik oranlarını şu şekilde kategorize etmektedir:
- Alkol (Ethanol): Hem su hem de yağ fazını çözebilen “çift yönlü” bir yapıya sahip olan ethanol, hayıtın içindeki 40 lipofilik diterpeni dokudan ayırıp sıvıya taşıyabilen en etkin çözücüdür. Bilimsel veriler, alkol bazlı bir ekstraktın vücutta %90-95 oranında emilim sağladığını göstermektedir.
- Sirke (Acetum): Sirkeler yaklaşık %5 asetik asit ve %95 oranında sudan oluşur. Ayrıca sirke doğası gereği önce şarap sonra sirke olur. Bu durum mutfak sirkelerinde de %0,5 ile %1,5 aralığında alkol barındırmasının sebebidir. Buna rağmen, yüksek su oranı nedeniyle sirke, yalnızca hidrofilik karakterdeki 16 etken maddeyi çözündürebilmekte; bitkinin asıl gücünü oluşturan 40 lipofilik maddeyi çözme kapasitesine sahip olamamaktadır.
- Hidrolat (Bitki Suyu): Distilasyon yöntemiyle bitkinin buharının yoğunlaştırılması sonucu elde edilen sudur. Hidrolatlar yalnızca suda çözünen (hidrofilik) kısımları taşıyabildikleri için, hayıtın diterpenlerini bünyesinde bulundurmazlar. Ancak ısı sebebiyle çözünen yağlar yani lipofilik kısımlar, ısı sebebiyle alkol ekstraktlarının barındırdığı etkili maddeleri içeremezler.
——————————————————————————–
3. Terminolojik Doğruluk: Tentür Nedir?
Tıp ve eczacılık tarihinde kavramlar belirli standartlara bağlanmıştır. T.C. Sağlık Bakanlığı Fitoterapi Uygulama Kitabı (sayfa 14) ve uluslararası farmakope tanımlarına göre; tentür, yalnızca alkol veya hidroalkol ile elde edilen bitkisel preparatların ortak adıdır.
Sirke ile hazırlanan preparatlar “asetum” (sirke özütü) olarak adlandırılır ve tarih boyunca değerli özütler olarak kullanılmıştır. Ancak kimyasal yapıları gereği hayıtın diterpenlerini taşıyamadıkları için bu ürünlerin “tentür” olarak isimlendirilmesi bilimsel terminoloji ile örtüşmemektedir. Solvent (çözündürücü) olarak alkol kullanılmayan hiçbir şeye tentür denemez. Tentür, bir özüttür ama her özüt tentür değildir. Ve Sirke ile çözündürülen özütlerde 57 etken maddenin yalnızca 16 adedi mevcuttur. Bu yüzden, PubMed gibi hakemli bilimsel araştırmaların yayımlandığı bir sağlık kütüphanesinde, sirke ile çözündürülmüş bir tane bile özüte rastlanmaz.
——————————————————————————–
Sonuç: Bilimsel Verinin Önemi
Bu kapsamlı analiz göstermektedir ki; hayıt bitkisinden (Vitex agnus-castus) beklenen dopaminerjik etkileri ve prolaktin dengesini tam olarak sağlayabilmek için, bitkinin lipofilik diterpenlerini içeren formların tercih edilmesi esastır. 2016’dan bu yana sürdürdüğümüz çalışmalarda temel referansımız, akademik literatürün sunduğu bu biyokimyasal gerçekliklerdir.
Aşağıda, analizimizde temel alınan 143 PubMed araştırmasının tam listesini ve 57 etken maddenin çözünürlük verilerini içeren teknik tabloyu inceleyebilirsiniz.
Burada yer alan bilgiler tıbbi tavsiye, teşhis veya tedavi önerisi değildir. Sağlıkla ilgili konularda kişisel değerlendirme ve kararlar için her zaman yetkili sağlık profesyonellerine başvurulması gerekir. Ayaya Bitkisel, bitkisel içerikler üzerine yapılmış bilimsel araştırmaları sadeleştirerek sunar.
| Ana Grup | Alt Grup | Ana Bileşik | Çözünürlük | Fonksiyon ve Kullanım Amacı | Bitki Kısmı | Alt Bileşikler | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Terpenoidler | Diterpenler (Labdan) | Viteagnusin I | Lipofilik | Dopamin D2 reseptör bağlanma kinetiği ve afinitesi; laktotrof hücrelerdeki prolaktin sentezi üzerinde baskılayıcı sinyal etkileşimi. | Meyve, Tohum | - | |
| Terpenoidler | Diterpenler (Haliman) | Viteagnusin A ve B | Lipofilik | Dopaminerjik yolaklar üzerinden reseptör düzeyinde biyokimyasal etkileşim ve endojen sinyal iletimi kapasitesi. | |||
| Terpenoidler | Diterpenler (Labdan) | Viteagnusin C, D, E, F, G, H | Lipofilik | Hücre düzeyinde dopaminerjik reseptör etkileşimi ve hipofiz bezi laktotrof hücre sinyalizasyonu modülasyonu. | Meyve, Tohum | - | |
| Terpenoidler | Diterpenler | Viteagnuside J | Hidrofilik | Diterpenoid glukozid yapısı üzerinden biyoaktif bileşenlerin hücresel transfer süreçleri analizi. | Meyve, Tohum | - | |
| Terpenoidler | Diterpenler | Rotundifuran ve Vitexilactone | Lipofilik | Merkezi sinir sistemi dopaminerjik reseptörleri ile ligand-reseptör etkileşimi ve nöroendokrin yolak modülasyonu. | Meyve, Tohum | Meyve, Tohum | - |
| Terpenoidler | Diterpenler (Clerodane) | Clerodadienoller | Lipofilik | Hipofiz bezi laktotrof hücreleri üzerinde doğrudan sinyal iletimi modülasyonu sağlayan ana grup. | Meyve, Tohum | - | |
| Terpenoidler | Diterpenler | Vitetrifolin D | Lipofilik | Farmakolojik kalite standardizasyonu ve fitokimyasal marker analizi için temel bileşen. | Meyve, Tohum | - | |
| Terpenoidler | Diterpenler | Metoksi-viteksilakton | Lipofilik | Hücre düzeyinde dopaminerjik yolaklar ile etkileşim ve bitki matrisinde kalite kontrol markerı. | Meyve, Tohum | - | |
| Terpenoidler | Diterpenler | Peregrinol ve Labd-13Z-ene-9,15,16-triol | Lipofilik | Diterpenoid biyosentez yolaklarındaki metabolik ara bileşiklerin analitik takibi. | Meyve, Tohum | - | |
| Terpenoidler | Diterpenler | 8-epi-sclareol ve 6β,7β-diacetoxy-13-hydroxy-labda-8,14-dien | Lipofilik | Lipofilik fraksiyonlar içerisinde dopaminerjik reseptör etkileşim potansiyeli sergileyen bileşenler. | Meyve, Tohum | - | |
| Terpenoidler | Diterpenler | Chastol ve Epichastol | Lipofilik | Taksonomik tür doğruluğu ve farmakognozik saflık tayini için kullanılan spesifik markerlar. | Meyve, Tohum | - | |
| Terpenoidler | Triterpenler | 3-epi-maslinic acid | Lipofilik | Dopaminerjik yolaklar üzerinden yüksek düzeyde reseptör etkileşim potansiyeli sergileyen triterpenoid bileşen. | Meyve, Tohum | - | |
| Terpenoidler | Triterpenler | Oleanane tipi | Lipofilik | Dopaminerjik sistemle sinerjik etkileşim ve endokrin yolak modülasyonu kapasitesi. | Meyve, Tohum | Oleanolic acid, 2α,3β,24-trihydroxyolean-12-en-28-oic acid | |
| Terpenoidler | Triterpenler | Ursane tipi | Lipofilik | Hücresel düzeyde oksidatif süreçler ve inflamatuar sinyal yolakları ile moleküler etkileşim. | Meyve, Tohum | Ursolic acid, 3-epi-ursolic, uvaol, corosolic acid | |
| Terpenoidler | Triterpenler | Lupane tipi | Lipofilik | Hücresel proliferasyon mekanizmaları ve immünomodülatör süreçler üzerine in-vitro etkileşim analizi. | Meyve, Tohum | Betulinic acid | |
| Terpenoidler | Seskiterpenler | Beta-(E)-farnezen | Lipofilik | Uçucu yağ profilinin karakteristik aromatik bileşeni ve mikrobiyolojik stabiliteye katkı sağlayan biyokimyasal yapı. | Meyve, Çiçek | - | |
| Terpenoidler | Seskiterpenler | Bisiklogermakren ve Karyofillen oksit | Lipofilik | Bitki ikincil metabolitleri içerisinde yer alan uçucu koruyucu bileşenler. | Yaprak, Meyve | - | |
| Terpenoidler | Seskiterpenler | Spatulenol | Lipofilik | Bakteriyel ve fungal mikroorganizmalara karşı biyokimyasal savunma bariyeri ve repellent potansiyeli. | Meyve, Yaprak | - | |
| Terpenoidler | Seskiterpenler | Aromadendran-tipi sesquiterpenoidler | Lipofilik | Bitkiye özgü seskiterpen iskelet yapısı ve karakteristik fitokimyasal profil bileşeni. | Genel | - | |
| Flavonoidler | Flavonoller | Casticin (Vitexicarpin) | Lipofilik | Ana kalite markerı (%1); dopaminerjik reseptörler ile ligand-bağlanma kinetiği ve hücresel modülasyon kapasitesi. | Meyve | - | |
| Flavonoidler | İzoflavonlar | Apigenin | Değişken | ERβ (Östrojen Reseptörü Beta) alt tipi ile selektif afinite gösteren fito-bileşik; endokrin sinyal iletimi analizi. | Tohum, Yaprak | - | |
| Flavonoidler | Flavon Glikozitleri | Orientin ve Homo-orientin | Hidrofilik | Luteolin iskeletli polifenolik yapı; hücresel oksidatif süreçler ve serbest radikal süpürme kapasitesi analizi. | Meyve, Tohum, Yaprak | - | |
| Flavonoidler | Flavonlar | Luteolin | Lipofilik | İnflamatuar sinyal yolakları modülasyonu ve endojen opioid reseptör ligand etkileşimi. | Genel | - | |
| Flavonoidler | Flavonoller | 3-methylkaempferol | Lipofilik | Santral sinir sistemi opioid reseptör bağlanma afinitesi ve ligand-reseptör etkileşimi. | Meyve | - | |
| Flavonoidler | Antosiyaninler | Siyanidin ve Delfinidin | Hidrofilik | Antioksidan kapasite gösteren pigment yapıları; hücresel oksidatif süreçlerin biyokimyasal analizi. | Meyve | - | |
| Flavonoidler | Flavonlar | 3,3'-dihidroksi-5,6,7,4'-tetrametoksi flavon | Lipofilik | Metillenmiş flavonoid iskeleti; hücresel sinyal yolakları ve moleküler düzeyde etkileşim kapasitesi. | Genel | - | |
| Flavonoidler | Flavonoller | 5-hidroksikaempferol-3,6,7,4'-tetrametileter | Lipofilik | Farmasötik standartlarda kalite belirteci olarak kullanılan lipofilik flavonoid formu. | Meyve | - | |
| İridoid Glikozitleri | Markerlar | Agnuside (Agnusit) | Hidrofilik | Farmakolojik kalite standardizasyonunda kullanılan ana iridoid glikozit markerı ve analitik referans bileşen. | Meyve | - | |
| İridoid Glikozitleri | Markerlar | Aucubin (Aukubin) | Hidrofilik | Biyoaktif bileşen dozaj tayini ve iridoid glikozit profil analizi için ana belirteç. | Meyve | - | |
| İridoid Glikozitleri | Agnukastosid Grubu | Agnucastoside A, B ve C | Hidrofilik | Taksonomik tanılama ve farmakognozik tür saflık analizleri için kullanılan spesifik biyo-markerlar. | Meyve, Çiçekli Sap | - | |
| İridoid Glikozitleri | Asitler | Mussaenosidic acid | Hidrofilik | İridoid glikozit iskelet yapısı ve biyosentez öncül bileşeni. | Genel | - | |
| İridoid Glikozitleri | Asitler | 6'-O-p-hydroxybenzoylmussaenosidic acid | Hidrofilik | Doku düzeyinde fitokimyasal karakterizasyon ve ikincil iridoid marker analizi. | Meyve, Gövde | - | |
| Fenolik Bileşikler | Fenolik Asitler | Vanillic acid (Vanillik asit) | Hidrofilik | Tohum fraksiyonunda baskın fenolik bileşen; hücresel oksidatif süreç etkileşimi. | Tohum | - | |
| Fenolik Bileşikler | Fenolik Asitler | Chlorogenic, Caffeic, Ellagic acid | Hidrofilik | Polifenolik bileşik profili; biyokimyasal oksidasyon-redüksiyon dengesi etkileşimi. | Yaprak, Meyve, Tohum | - | |
| Fenolik Bileşikler | Fenolik Asitler | Protocatechuic acid (3,4-dihydroxybenzoic) | Hidrofilik | HPLC standardizasyon markerı; inflamatuar sinyal yolakları ile hücresel etkileşim belirteci. | Meyve, Kök, Tohum | - | |
| Fenolik Bileşikler | Glikozitler | 1,2-dibenzoik asit glikoz | Hidrofilik | Farmasötik kalite kontrol protokollerinde kullanılan temel marker ve saflık tayini bileşeni. | Meyve | - | |
| Fenolik Bileşikler | Stilbenler | Resveratrol | Hidrofilik | Hücresel oksidatif süreç modülasyonu ve polifenolik etkileşim kapasitesi gösteren stilben. | Genel | - | |
| Fenolik Bileşikler | Kateşinler | Catechin hydrate ve Phloridzin dehydrate | Hidrofilik | Polifenolik yapı üzerinden hücresel düzeyde mikrobiyolojik bariyer etkileşimi ve karakterizasyon analizi. | Genel | - | |
| Uçucu Yağlar | Monoterpenler | 1,8-sineol (Okaliptol) | Lipofilik | Meyve uçucu yağ profilinin majör bileşeni (%30.3); uçucu fazda biyokimyasal bariyer ve repellent potansiyeli analizi. | Meyve, Yaprak | - | |
| Uçucu Yağlar | Monoterpenler | Sabinen ve Alfa-terpinil asetat | Lipofilik | Bitki ikincil metabolitleri içerisinde yer alan uçucu aromatik yapı bileşenleri. | Yaprak, Çiçek, Meyve | - | |
| Uçucu Yağlar | Monoterpenler | Alfa-pinen | Lipofilik | Tohum yağ asidi profilinde yer alan karakteristik monoterpen; biyokimyasal savunma mekanizması bileşeni. | Tohum, Tüm Organlar | - | |
| Uçucu Yağlar | Seskiterpenler | Karyofillen oksit | Lipofilik | Uçucu fazda fitokimyasal stabilite ve savunma yolakları takibi için biyo-marker. | Genel | - | |
| Lipitler | Yağ Asitleri | Linoleik asit (Omega-6) | Lipofilik | Östrojen reseptörleri ile biyokimyasal ligand etkileşimi ve lipid profili karakterizasyonu. | Tohum | - | |
| Lipitler | Yağ Asitleri | Palmitik, Linolenik, Oleik asit | Lipofilik | DNA giraz inhibisyonu üzerine hücresel etkileşim ve mikrobiyolojik bariyer stabilitesi analizi. | Tohum | - | |
| Lipitler | Yağ Asitleri | Doymuş Yağ Asitleri | Lipofilik | Nötral lipid fraksiyonlarındaki doygun yağ asidi bileşenlerinin fitokimyasal takibi. | Tohum | Laurik, miristik, stearik, araşidik, behenik asitler | |
| Lipitler | Fosfolipitler | Lisofosfatidilkolin, Fosfatidilinositol | Lipofilik | Hücresel membran mimarisi entegrasyonu ve lipofilik bileşenlerin biyokimyasal transfer süreçleri analizi. | Genel | Fosfatidiletanolamin, N-açilfosfatidiletanolamin | |
| Diğer Bileşikler | Dioller | Paramenthan-3,8-diol | Lipofilik | Uçucu fazda Pediculus mikroorganizmaları ile biyokimyasal etkileşim ve repellent potansiyeli analizi. | Tohum | - | |
| Diğer Bileşikler | Diterpen Alkoller | Phytol (Fitol) | Lipofilik | Bakteriyel enzim yolakları (FabI/DNA giraz) üzerinde in-vitro inhibisyon kapasitesi ve moleküler etkileşim. | Yaprak | - | |
| Diğer Bileşikler | Pterokarpanlar | Toprak Üstü | - | ||||
| Diğer Bileşikler | Pterokarpanlar | 6a,11a-dihidro-6H-benzofuro[3,2-c]chromen türevi | Lipofilik | Üreaz ve kimotripsin enzim sistemleri üzerinde in-vitro inhibisyon kapasitesi ve moleküler etkileşim. | Toprak Üstü | - | |
| Diğer Bileşikler | Fenilbutanonlar | Myzodendrone | Hidrofilik | Bitkiye özgü fenilbutanon glukozid yapısı ve ikincil metabolit karakterizasyonu. | Meyve, Sap | - | |
| Diğer Bileşikler | Steroidler | Ekdisiteroidler (Turkesterone) | Lipofilik | Eser miktarda bulunan fitosteroid yapı; hücresel düzeyde biyokimyasal sinyal iletimi analizi. | Turkesterone, 20-hidroksiekdison | ||
| Diğer Bileşikler | Steroller | Beta-sitosterol ve Beta-daucosterol | Lipofilik | Biyokimyasal steroid iskelet yapısı ve endojen yolaklar üzerindeki hücresel sinyalizasyon etkileşimi. | Meyve, Tohum | Beta-rosaterol palmitat | |
| Diğer Bileşikler | Yağ Alkolleri | Oktakosil alkol (Octacosyl alcohol) | Lipofilik | Bitki matrisi içerisinde yer alan uzun zincirli yağ alkolü yapısı ve fitokimyasal karakterizasyon verisi. | Sap, Yaprak | - | |
| Lipitler | Gliseridler | Trigliseridler | Lipofilik | Hücresel enerji metabolizması ve lipofilik biyoaktif bileşenlerin sistemik transport mekanizmaları. | Meyve | - | |
| Diğer Bileşikler | Neolignanlar | Neolignan türevleri | Lipofilik | Hücresel oksidatif stres regülasyonu ve fenolik koruma mekanizmaları analizi. | Meyve | Üç farklı türev | |
| Diğer Bileşikler | Alkaloidler ve Kumarinler | - | Değişken | Bitki sekonder metabolit profilini tamamlayan heterosiklik bileşenlerin fitokimyasal karakterizasyonu. | Genel | - |
🔬 143 PubMed Akademik Kaynakça ve Referans Listesi (Görüntülemek için tıklayın)
Hayıt (Vitex agnus-castus) bitkisinin fitokimyasal analiz tablosu, aşağıdaki Hakemli bilimsel 143 Araştırma incelenerek Ayaya Bitkisel; Tuğba Hilal Avcı tarafından hazırlanmıştır.
- Weisskopf et al. (2005) - A Vitex agnus-castus extract inhibits cell growth and induces apoptosis in prostate epithelial cell lines.
- Ono et al. (2011) - A new diterpenoid glucoside and two new diterpenoids from the fruit of Vitex agnus-castus.
- Ahmad et al. (2010) - Anti-inflammatory and enzyme inhibitory activities of a crude extract and a pterocarpan isolated from the aerial parts of Vitex agnus-castus.
- Choudhary et al. (2009) - Antiinflammatory and lipoxygenase inhibitory compounds from Vitex agnus-castus.
- Bischoff-Kont et al. (2021) - BNO 1095, a Standardized Dry Extract from the Fruits of Vitex agnus-castus, Impairs Angiogenesis-related Endothelial Cell Functions In Vitro.
- Bramki et al. (2025) - Bioactive Potential and Chemical Composition of Vitex agnus-castus L. Leaf Extracts Collected in Algeria: A Combined In Vitro and In Silico Approach.
- Gonçalves et al. (2017) - Chemical Composition and Antibacterial Activity of the Essential Oil of Vitex agnus-castus L. (Lamiaceae).
- Ricarte et al. (2020) - Chemical composition and biological activities of the essential oils from Vitex-agnus castus, Ocimum campechianum and Ocimum carnosum.
- Ayres et al. (2021) - Chemical composition and insecticidal activity of the essential oils of Piper marginatum , Piper callosum and Vitex agnus-castus.
- Zwaving & Bos (1996) - Composition of the essential fruit oil of Vitex agnus-castus.
- Saad et al. (2025) - Deciphering the Role of NLRP-3/Caspase-1/GSDMD Pyroptotic Signal, miR-675-5p, and miR-1247-5p in Mitigation of Neurobehavioral and Neuropathological Alterations in Rotenone-Induced Striatal Neurodegeneration by Vitex agnus-castus Leaf Extract and/or Pramipexole in Male Rats.
- Schellenberg et al. (2012) - Dose-dependent efficacy of the Vitex agnus castus extract Ze 440 in patients suffering from premenstrual syndrome.
- Mirghafourvand et al. (2016) - Effects of Vitex agnus and Flaxseed on cyclic mastalgia: A randomized controlled trial.
- Molaie et al. (2019) - Effects of a combination of Nigella sativa and Vitex agnus-castus with citalopram on healthy menopausal women with hot flashes: results from a subpopulation analysis.
- Momoeda et al. (2014) - Efficacy and safety of Vitex agnus-castus extract for treatment of premenstrual syndrome in Japanese patients: a prospective, open-label study.
- Laakmann et al. (2012) - Efficacy of Cimicifuga racemosa, Hypericum perforatum and Agnus castus in the treatment of climacteric complaints: a systematic review.
- Berger et al. (2000) - Efficacy of Vitex agnus castus L. extract Ze 440 in patients with pre-menstrual syndrome (PMS).
- Jarry et al. (2003) - Evidence for estrogen receptor beta-selective activity of Vitex agnus-castus and isolated flavones.
- Ono et al. (2008) - Five new diterpenoids, viteagnusins A--E, from the fruit of Vitex agnus-castus.
- Atmaca et al. (2003) - Fluoxetine versus Vitex agnus castus extract in the treatment of premenstrual dysphoric disorder.
- Šošić-Jurjević et al. (2016) - Functional morphology of pituitary -thyroid and -adrenocortical axes in middle-aged male rats treated with Vitex agnus castus essential oil.
- Ghani et al. (2022) - Green Synthesis of Silver Nanoparticles Using the Plant Extracts of Vitex Agnus Castus L: An Ecofriendly Approach to Overcome Antibiotic Resistance.
- van Die et al. (2009) - Hypericum perforatum with Vitex agnus-castus in menopausal symptoms: a randomized, controlled trial.
- Tandon et al. (2008) - Insect growth regulatory activity of Vitex trifolia and Vitex agnus-castus essential oils against Spilosoma obliqua.
- Kikuchi et al. (2014) - Involvement of histone H3 phosphorylation via the activation of p38 MAPK pathway and intracellular redox status in cytotoxicity of HL-60 cells induced by Vitex agnus-castus fruit extract.
- Mesaik et al. (2009) - Isolation and immunomodulatory properties of a flavonoid, casticin from Vitex agnus-castus.
- Mari et al. (2015) - Metabolic profiling of Vitex agnus castus leaves, fruits and sprouts: analysis by LC/ESI/(QqQ)MS and (HR) LC/ESI/(Orbitrap)/MS n.
- Piazzini et al. (2017) - Nanoemulsion for improving solubility and permeability of Vitex agnus-castus extract: formulation and in vitro evaluation using PAMPA and Caco-2 approaches.
- Webster et al. (2011) - Opioidergic mechanisms underlying the actions of Vitex agnus-castus L.
- Lataoui et al. (2014) - Optimisation of phenolics recovery from Vitex agnus-castus Linn. leaves by high-pressure and temperature extraction.
- Yaghmaei et al. (2012) - Possible Modulation of the Anexiogenic Effects of Vitex Agnus-castus by the Serotonergic System.
- Rashmeei et al. (2020) - Stimulatory effect of dietary chasteberry (Vitex agnus-castus) extract on immunity, some immune-related gene expression, and resistance against Aeromonas hydrophila infection in goldfish (Carassius auratus).
- Asdadi et al. (2015) - Study on chemical analysis, antioxidant and in vitro antifungal activities of essential oil from wild Vitex agnus-castus L. seeds growing in area of Argan Tree of Morocco against clinical strains of Candida responsible for nosocomial infections.
- Ağalar et al. (2016) - The LC/ESI-MSMS Profiles and Biological Potentials of Vitex agnus castus Extracts.
- Ono et al. (2009) - Three new diterpenoids from the fruit of Vitex agnus-castus.
- He et al. (2009) - Treatment for premenstrual syndrome with Vitex agnus castus: A prospective, randomized, multi-center placebo controlled study in China.
- Ma et al. (2010) - Treatment of moderate to severe premenstrual syndrome with Vitex agnus castus (BNO 1095) in Chinese women.
- Loch et al. (2000) - Treatment of premenstrual syndrome with a phytopharmaceutical formulation containing Vitex agnus castus.
- Ambrosini et al. (2013) - Use of Vitex agnus-castus in migrainous women with premenstrual syndrome: an open-label clinical observation.
- Lucks (2003) - Vitex agnus castus essential oil and menopausal balance: a research update [Complementary Therapies in Nursing and Midwifery 8 (2003) 148-154].
- Tamagno et al. (2007) - Vitex agnus castus might enrich the pharmacological armamentarium for medical treatment of prolactinoma.
- Yan et al. (2023) - Vitex rotundifolia L. f. and Vitex trifolia L.: A review on their traditional medicine, phytochemistry, pharmacology.
- Sirait et al. (1962) - Flavonoids from Vitex agnus castus L.
- Winde & Haensel (1960) - Pseudoindican from Vitex agnus castus L.
- Męczekalski & Czyżyk (2015) - Vitex Agnus Castus in the treatment of hyperprolactinemia and menstrual disorders - a case report.
- NCBI (2010) - The Entrez Programming Utilities (E-utilities).
- PMID: 27608002 - A Review on the Terpenes from Genus Vitex.
- PMID: 16439081 - Activation of the mu-opiate receptor by Vitex agnus-castus methanol extracts: implication for its use in PMS.
- PMID: 28208808 - Adding Agnus Castus and Magnolia to Soy Isoflavones Relieves Sleep Disturbances Besides Postmenopausal Vasomotor Symptoms-Long Term Safety and Effectiveness.
- PMID: 28375113 - Antibacterial activity of crude methanolic extract and various fractions of Vitex agnus castus and Myrsine africana against clinical isolates of Methicillin Resistant Staphylococcus aureus.
- PMID: 19632795 - Are changes of prolactin levels the effectors of vitex agnus castus beneficial effects on the pre-menstrual syndrome?
- PMID: 37279951 - Cardioprotective Effects of Vitex negundo: A Review of Bioactive Extracts and Compounds.
- PMID: 29559215 - Casticin from Vitex species: a short review on its anticancer and anti-inflammatory properties.
- PMID: 27508987 - Chemical composition and acaricidal activity of the essential oils from Vitex agnus-castus L. (Verbenaceae) and selected monoterpenes.
- PMID: 25272835 - Chemical of Vitex trifolia.
- PMID: 39906250 - Comparison of the Effects of Vitagnus, Soy, and Vitagnus-soy Capsules on Premenstrual Syndrome in University Students: A Randomized Clinical Trial.
- PMID: 26833541 - Determination and Identification of a Specific Marker Compound for Discriminating Shrub Chaste Tree Fruit from Agnus Castus Fruit Based on LC/MS Metabolic Analysis.
- PMID: 23522912 - Development and validation of a rapid ultra-high performance liquid chromatography diode array detector method for Vitex agnus-castus.
- PMID: 39877945 - Ecdysteroids in Native Trees and Callus Cultures of the Genus Vitex L. of the Flora of Russia and Vietnam.
- PMID: 19757982 - Effects of a combination of Hypericum perforatum and Vitex agnus-castus on PMS-like symptoms in late-perimenopausal women: findings from a subpopulation analysis.
- PMID: 38213037 - Effects of the PREMEN-CALM® in the Management of the Premenstrual Syndrome: A Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Pilot Study.
- PMID: 20522079 - Evaluating therapeutic effect in symptoms of moderate-to-severe premenstrual syndrome with Vitex agnus castus (BNO 1095) in Chinese women.
- PMID: 15682335 - Extract of the seeds of the plant Vitex agnus castus proven to be highly efficacious as a repellent against ticks, fleas, mosquitoes and biting flies.
- PMID: 20397107 - Extraction, separation and isolation of volatiles from Vitex agnus-castus L. (Verbenaceae) wild species of Sardinia, Italy, by supercritical CO2.
- PMID: 18415863 - Gynecological efficacy and chemical investigation of Vitex agnus-castus L. fruits growing in Egypt.
- PMID: 24314619 - Herbal preparations for the menopause: beyond isoflavones and black cohosh.
- PMID: 15833280 - Human gastric signet ring carcinoma (KATO-III) cell apoptosis induced by Vitex agnus-castus fruit extract through intracellular oxidative stress.
- PMID: 26756820 - Identification of New Diterpenes as Putative Marker Compounds Distinguishing Agnus Castus Fruit (Chaste Tree) from Shrub Chaste Tree Fruit (Viticis Fructus).
- PMID: 30136281 - Is there a role for Western herbal medicine in treating cyclic perimenstrual pain and discomfort?
- PMID: 14974442 - Isolation of linoleic acid as an estrogenic compound from the fruits of Vitex agnus-castus L. (chaste-berry).
- PMID: 22840980 - Liquid chromatography tandem mass spectrometry determination of chemical markers and principal component analysis of Vitex agnus-castus L. fruits (Verbenaceae) and derived food supplements.
- PMID: 35257639 - Long-term effects of a combination of isoflavones, agnus castus and magnolia extracts on climacteric symptoms and cardiometabolic risk profile in postmenopausal women.
- PMID: 19774397 - Nature helps: from research to products against blood-sucking arthropods.
- PMID: 37494965 - Phyto-progestins for the treatment of abnormal uterine bleeding without organic cause in women at high risk for breast cancer and breast cancer survivors: a prospective, pilot study.
- PMID: 25641408 - Phytochemical and Pharmacological Profile of Vitex negundo.
- PMID: 38347005 - Plant-related Philistine ritual practices at biblical Gath.
- PMID: 19090289 - Plantlet regeneration potential from seedling explants of vitegnus (Vitex agnus castus).
- PMID: 36121091 - Potential Phytoconstituents of Genus Vitex for the Management of Rheumatoid Arthritis: A Review.
- PMID: 17676186 - Premenstrual disorders in adolescent females-- integrative management.
- PMID: 24695348 - Quality evaluation of medicinal products and health foods containing chaste berry (Vitex agnus-castus) in Japanese, European and American markets.
- PMID: 20054562 - Repellency against head lice (Pediculus humanus capitis).
- PMID: 15536933 - Saving our endangered midwifery allies.
- PMID: 19070148 - The effects of Vitex agnus castus extract and its interaction with dopaminergic system on LH and testosterone in male mice.
- PMID: 35172042 - Traditional uses, phytochemistry, and pharmacology of genus Vitex (Lamiaceae).
- PMID: 11159568 - Treatment for the premenstrual syndrome with agnus castus fruit extract: prospective, randomised, placebo controlled study.
- PMID: 31840598 - Vitex Diterpenoids: Structural Diversity and Pharmacological Activity.
- PMID: 7090505 - [Amenorrhea. Favorable effect of Agnus castus (Agnolyt) on amenorrhea].
- PMID: 17404969 - [Flavonols from Fruits of Vitex agnus castus].
- PMID: 14182469 - [ISOLATION OF HOMO-ORIENTINE FROM THE LEAVES OF VITEX AGNUS CASTUS L].
- PMID: 21654609 - [Psychic aspects of the premenstrual dysphoric disorders. New therapeutic strategies: our experience with Vitex agnus castus].
- PMID: 27661281 - [STUDY OF LIPIDS SEED'S OIL OF VITEX AGNUS CASTUS GROWING IN GEORGIA].
- PMID: 11300976 - Is an extract of the fruit of agnus castus (chaste tree or chasteberry) effective for prevention of symptoms of premenstrual syndrome (PMS)?
- PMID: 20687778 - Vitex agnus castus for premenstrual syndrome and premenstrual dysphoric disorder: a systematic review.
- NCBI (2010) - The Entrez Programming Utilities (E-utilities).
- Jazani et al. (2019) - A comprehensive review of clinical studies with herbal medicine on polycystic ovary syndrome (PCOS).
- Certo et al. (2017) - Anti-angiogenic activity and phytochemical screening of fruit fractions from Vitex agnus castus.
- Türksoy-Terzioğlu et al. (2025) - Anticancer Activity of Vitex agnus-castus Seed Extract on Gastric Cancer Cells.
- Kavaz et al. (2022) - Anticholinergic, Antioxidant, and Antibacterial Properties of Vitex Agnus-Castus L. Seed Extract: Assessment of Its Phenolic Content by LC/MS/MS.
- Sağlam et al. (2007) - Antioxidant activity of Vitex agnus-castus L. extracts.
- Heskes et al. (2018) - Biosynthesis of bioactive diterpenoids in the medicinal plant Vitex agnus-castus.
- Wuttke et al. (2003) - Chaste tree (Vitex agnus-castus)--pharmacology and clinical indications.
- Somuncu et al. (2022) - Colonic Obstruction Secondary to Phytobezoar Caused by Vitex Agnus-Castus Seeds: A Case Report.
- Naseri et al. (2019) - Comparison of Vitex agnus-castus Extracts with Placebo in Reducing Menopausal Symptoms: A Randomized Double-Blind Study.
- Ohyama et al. (2003) - Cytotoxicity and apoptotic inducibility of Vitex agnus-castus fruit extract in cultured human normal and cancer cells and effect on growth.
- Kikuchi et al. (2013) - Cytotoxicity of Vitex agnus-castus fruit extract and its major component, casticin, correlates with differentiation status in leukemia cell lines.
- Ahangarpour et al. (2016) - Effects of Vitex agnus-castus fruit on sex hormones and antioxidant indices in a d-galactose-induced aging female mouse model.
- Sirotkin (2025) - Effects, Mechanisms of Action and Application of Vitex agnus-castus for Improvement of Health and Female Reproduction.
- Al-Otibi et al. (2022) - Evaluation of anticandidal activities and phytochemical examination of extracts prepared from Vitex agnus-castus.
- Kuruüzüm-Uz et al. (2003) - Glucosides from Vitex agnus-castus.
- Ajani et al. (2024) - Hematopoietic alteration in carbon tetrachloride-induced liver injury and amelioration by Vitex agnus castus extract.
- Soleimany et al. (2025) - Improvement of ovarian function in a premature ovarian failure mouse model using Vitex agnus-castus extract.
- Ekici et al. (2024) - Investigation of the biological activity and toxicity of bioactive silver nanoparticles synthesized via Vitex agnus-castus seed extract on honey bees.
- Mendes et al. (2022) - Narrative review of Vitex agnus-castus in symptoms in Gynecology.
- Meier et al. (2000) - Pharmacological activities of Vitex agnus-castus extracts in vitro.
- Berrani et al. (2021) - Phenolic Compound Analysis and Pharmacological Screening of Vitex agnus-castus Functional Parts.
- Chen et al. (2011) - Phytoconstituents from Vitex agnus-castus fruits.
- Bramki et al. (2026) - Potential Use of Vitex agnus-castus Hydroalcoholic Extract for Cosmetic Applications.
- Sogame et al. (2019) - Quality Assessment of Medicinal Product and Dietary Supplements Containing Vitex agnus-castus.
- Dugoua et al. (2008) - Safety and efficacy of chastetree (Vitex agnus-castus) during pregnancy and lactation.
- Rafieian-Kopaei et al. (2017) - Systematic Review of Premenstrual, Postmenstrual and Infertility Disorders of Vitex Agnus Castus.
- Hatami et al. (2025) - The Effect of Vitex Agnus-Castus Plant on Some Markers of Oxidative Stress, Lipid Profile and Insulin Resistance in Women with PCOS.
- Saberi et al. (2008) - The antiepileptic activity of Vitex agnus castus extract on amygdala kindled seizures in male rats.
- Mollazadeh et al. (2019) - The effects of Vitex agnus-castus on menstrual bleeding: A systematic review and meta-analysis.
- Zeqiri et al. (2022) - The mechanisms underlying the role of Vitex agnus-castus in mastalgia.
- Verkaik et al. (2017) - The treatment of premenstrual syndrome with preparations of Vitex agnus castus: a systematic review and meta-analysis.
- Zamani et al. (2012) - Therapeutic effect of Vitex agnus castus in patients with premenstrual syndrome.
- Höller et al. (2024) - Use of Vitex agnus-castus in patients with menstrual cycle disorders: a single-center retrospective longitudinal cohort study.
- Ooi et al. (2020) - Vitex Agnus-Castus for the Treatment of Cyclic Mastalgia: A Systematic Review and Meta-Analysis.
- Reinhardt et al. (2024) - Vitex agnus castus Extract Ze 440: Diterpene and Triterpene's Interactions with Dopamine D2 Receptor.
- Sehmisch et al. (2009) - Vitex agnus castus as prophylaxis for osteopenia after orchidectomy in rats.
- Puglia et al. (2023) - Vitex agnus castus effects on hyperprolactinaemia.
- Cerqueira et al. (2017) - Vitex agnus castus for premenstrual syndrome and premenstrual dysphoric disorder: a systematic review.
- Daniele et al. (2005) - Vitex agnus castus: a systematic review of adverse events.
- van Die et al. (2009) - Vitex agnus-castus (Chaste-Tree/Berry) in the treatment of menopause-related complaints.
- van Die et al. (2013) - Vitex agnus-castus extracts for female reproductive disorders: a systematic review of clinical trials.
- Csupor et al. (2019) - Vitex agnus-castus in premenstrual syndrome: A meta-analysis of double-blind randomised controlled trials.
- Sharon et al. (2005) - Vitex agnus-castus is a preferred host plant for Hyalesthes obsoletus.
- Ibrahim et al. (2019) - Vitex agnus-castus safeguards the lung against lipopolysaccharide-induced toxicity in mice.
- Alternative Medicine Review (2009) - Vitex agnus-castus Monograph.
- Boujbiha et al. (2023) - Wild Vitex agnus-castus L.: Phytochemical Characterization, Acute Toxicity, and Bioactive Properties.
- Gorkow et al. (2002) - [Effectiveness of Vitex agnus-castus preparations].
- Döll (2009) - [The premenstrual syndrome: effectiveness of Vitex agnus castus].
- NCBI (2010) - The Entrez Programming Utilities (E-utilities).
Neden hayıt bitkisi üzerine 143 farklı akademik araştırmayı inceledik?
PubMed veri tabanında hayıtın (Vitex agnus-castus) tüm fitokimyasal bileşenlerini ve bunların çözücü verimliliklerini bir arada sunan bütünsel bir tablo bulamadığımız için bu bilimsel boşluğu doldurmayı hedefledik. 1500’den fazla makale arasından metodolojik tutarlılığı en yüksek 143 araştırmayı süzerek, bitkinin biyokimyasal haritasını ilk kez bu kadar kapsamlı bir şekilde çıkardık.
Hayıt sirkesi ile hayıt tentürü arasındaki temel fark nedir?
En temel fark çözücü karakteridir. Bilimsel literatür ve farmakopeler “tentür”ü yalnızca alkol veya hidroalkol ile hazırlanan özütler olarak tanımlar. Sirke (acetum) %95 oranında su içerdiği için sadece hidrofilik maddeleri çekebilirken; tıbbi alkol bitkinin asıl gücü olan lipofilik diterpenleri %90-95 verimle çözebilen güvenli çözücüdür.
“Lipofilik” bileşen ne demektir ve hayıt için neden kritiktir?
Lipofilik, “yağ seven” anlamına gelir. Hayıt bitkisinin hipofiz bezini tetikleyerek prolaktini dengeleyen asıl maddeleri (diterpenler ve uçucu yağlar) lipofilik karakterdedir. Analiz ettiğimiz 143 makale, bu maddelerin su bazlı çözücülerde (sirke gibi) çözünmediğini, dolayısıyla su oranı yüksek özütlerin bitkinin tam tıbbi etkisini gösteremediğini açıklamaktadır.
Alkol bazlı bir özütteki alkol oranından çekinenler ne yapmalı?
Tentürlerdeki alkol, önce bitkinin içindeki etkili maddeleri çözer, sonra etken maddelerin vücutta hızlı ve yüksek emilimini sağlayar. Ancak alkol tadından veya içeriğinden kaçınan kullanıcılar, tentürü kaynar suya damlatıp 10 dakika bekleyerek alkolün büyük bir kısmını uçurabilir ve bitkinin etken maddelerini alkolsüz bir şekilde tüketebilirler. Alkolsüz olduğunu düşünerek sirkeli özütleri kullanmak isteyenlere ek açıklama; sirkenin doğası gereği %0,5 ile %1,5 aralığında alkol içeriği mevcuttur. Ve sirkenin sirke olabilmesi için önce şarap olması gerekir.
